Niedziela, 21 wrzesień 2014 Imieniny: Jonasza, Mateusza i Hipolita

Napisz do nas: sekretariat@rzeszow.rio.gov.pl


Pismo ogólne:


Sprawozdania JST:


Biuletyny RIO


 

Budżet Samorządu Terytorialnego - Zeszyt 7

 

Józefa Gwizdak


Dotacje dla gmin z budżetu państwa
 

Zgodnie z postanowieniami Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426 z późn. zm.), ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst Dz. U. z 1996 roku Nr 13, poz. 74) zadania publiczne gmina wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, a także zaspokaja zbiorowe potrzeby mieszkańców.

Gmina wykonuje w ramach ustaw istotną część zadań publicznych o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w sprawach publicznych o znaczeniu lokalnym należy do gminy.

Istotne znaczenie dla określenia zakresu działania gminy ma podział zadań. Konsekwencje prawne w podziale zadań na zadania własne, zlecone i powierzone uwidaczniają się w sposobie określania zadań, sposobie ich finansowania oraz w środkach nadzoru nad ich realizacją.

Pojęcie zadania własnego gminy zostało ujęte w art. 71 ust. 1 i 2 Ustawy Konstytucyjnej w związku z art. 6 i art. 7 ustawy o samorządzie terytorialnym. W ustawie z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.), za okres od roku 1923 do 1936 i od 1946 do maja 1990 zebrany został z obowiązujących ustaw, dekretów, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej według wyczerpującego zestawienia podział zadań na własne zadania gminy, na zadania, które mogą być przekazane gminie jako zadania zlecone i powierzone. Po tym okresie ustawy wyraźnie obejmują w swym zapisie iż jest to "zadanie własne gminy", względnie "zadania te mogą być przekazane organom gminy jako zadanie zlecone, powierzone".

Podział zadań gminy na zadania własne, obligatoryjne i fakultatywne, na zlecone zadania administracji rządowej, zadania zlecone w drodze ustawowej oraz zadania zlecone w drodze porozumienia mają swe odbicie w dochodach gminy. Ustawa Konstytucyjna w art. 73 określiła, że dochodami jednostek samorządu terytorialnego są dochody własne tej jednostki oraz subwencje i dotacje. Katalog dochodów budżetu gminy zawarty został w art. 54 ustawy o samorządzie terytorialnym, zaś w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 roku o finansowaniu gmin (Dz. U. Nr 129, poz. 600 z późn. zm.) określono źródła tych dochodów gminy, zasady ustalania i przekazywania gminom subwencji i dotacji z budżetu państwa. Dochodami gminy są wpływy z podatków i opłat ustalanych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw. Dochodami gminy mogą być dotacje celowe na realizację zadań zleconych oraz na dofinansowanie zadań własnych. Zadania własne gmina tworzy i realizuje z własnych dochodów, ponadto na dofinansowanie zadań własnych gmina może otrzymać z budżetu państwa dotacje celowe. Natomiast zadania zlecone z zakresu administracji rządowej są ujęte w budżecie państwa i w całości finansowane są z budżetu państwa.

Ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizacji i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów. Zadania z zakresu administracji rządowej gmina może wykonywać również na podstawie porozumienia z organami tej administracji. Przy różnego rodzaju dotacjach na zadania zlecone mamy do czynienia niewątpliwie z przesłanką warunkującą, jaką jest przyjęcie zadania do wykonania. Ma ono publicznoprawny charakter; powstaje on w drodze ustawowej. Charakterystyczną cechą dotacji na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizowania przygotowań i przeprowadzania wyborów powszechnych oraz referendów, jest to, iż występuje tu po stronie organu dotującego obowiązek dotowania oraz udzielania dotacji w wysokości koniecznej do wykonania zadania. Dotacja celowa na zadania zlecone, zadania powierzone, jako świadczenie publicznoprawne powinna być przekazana na tej zasadzie, że koszt określający pewien nakład pieniężny według standaryzacji na określony cel na to zlecone zadanie nie powinien być niższy, niżby sam podmiot zlecający musiał wydać na realizację tego zadania. Szczegółowe zasady i terminy przekazywania środków finansowych określają ustawy nakładające na gminy obowiązek wykonywania zadań zleconych, lub zawarte porozumienia. W przypadku niedotrzymania tych terminów gminie służy roszczenie nie tylko do dotacji, ale i przysługują jej wówczas odsetki w wysokości ustalonej tak, jak dla zaległości podatkowych. Dotacje celowe powinny być przekazywane w trybie umożliwiającym pełne i terminowe wypełnienie zleconych zadań.

Dotacje celowe są przeznaczone na finansowanie określonych zadań. Dotacje celowe nie mogą być wykorzystane na cele niezgodne z ich przeznaczeniem. Niewykorzystanie dotacji celowej na zadania określone w decyzji odnoszącej się do jej przyznania pociąga za sobą określone niekorzystne skutki dla gminy, czyli obowiązek zwrotu nie wykorzysta-nych lub nieprawidłowo wykorzystanych środków w stopniu odpowiadającym niewykonaniu zadania.

Termin "dotacja" w budżecie gminy został ujęty w Ustawie Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426), ustawie z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym (j.t. Dz. U. z 1996 roku Nr 13, poz. 74), ustawie z dnia 5 stycznia 1991 roku Prawo budżetowe (j.t. Dz. U. z 1993 roku Nr 72, poz. 344 z późń. zm.), ustawie z dnia 10 grudnia 1993 roku o finansowaniu gmin (Dz. U. Nr 129, poz. 600 z późń. zm.). Dotacja posiada:

- podstawy prawne do dotowania, czyli obowiązek dotowania na rzecz określonego podmiotu, przesłanki do dotowania, wysokość bezwzględną lub metody obliczana dotacji,

- metodę określania wysokości dotacji,

- celowość dotacji - wskazuje przeznaczenie jej na realizację określonego celu, która może przybrać formę jednorazowego zadania, jak również może mieć bardziej długofalowy charakter

- nieodpłatny charakter

Dotacje z budżetu państwa dla budżetu gminy są dochodami o charakterze niepodatkowym. Stanowią wyposażenie w środki finansowe na działalność statutową w trybie publicznoprawnym, jednostronnym, bezzwrotnym i nieodpłatnym Skarbu Państwa. Dotacje mogą mieć charakter ogólny lub celowy. Dotacja ta jest właściwie publicznoprawną formą rekompensaty kosztów realizacji zadania oraz za utracone dochody własne.

Zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 stycz-nia 1991 r. Prawo budżetowe (jednolity tekst Dz. U. z 1993 r. Nr 72, poz. 344 z późn. zm.) dotacje z budżetu państwa na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz odpowiadające im wydatki na te zadania powinny być włączone do budżetu gminy. W budżecie gminy wyodrębnia się wydatki na finansowanie zleconych zadań z zakresu administracji rządowej, innych zadań zleconych gminom ustawami, oraz dotacje celowe i dochody związane z realizacją tych zadań. Kwota dotacji celowych na realizację zadań zleconych gminie z zakresu administracji rządowej, innych zadań zleconych gminie ustawami oraz dotacje celowe i dochody związane z realizacją tych zadań, wykazana w budżecie gminy, powinna być zgodna z kwotą tych dotacji, podaną w informacjach dysponentów budżetu państwa. Także kwota wydatków, związanych z realizacją tych zadań, powinna być zgodna z kwotą dotacji wskazanej w tej informacji.

Zgodnie z postanowieniami art. 38 "a" ustawy Prawo budżetowe, zmiany kwot dotacji celowych przyznawanych gminom są wprowadzane w budżecie gminy przez zarząd gminy. O wprowadzonych zmianach w budżecie gminy, polegających na wprowadzeniu po stronie dochodów budżetu gminy zmian z tytułu przyznania, zwiększenia lub zmniejszenia dotacji celowych i odpowiedniego wprowadzenia zmian w wydatkach budżetu gminy na zadania, na które przyznane zostały dotacje celowe, zarząd gminy jest obowiązany poinformować radę gminy na najbliższej sesji rady gminy, nie później jednak, niż przed zakończeniem roku bu-dżetowego. Zmiany w budżecie gminy, związane z przyznanymi dotacjami celowymi, mają charakter zmian formalnych, a więc i rada gminy ma prawo zmiany kwot dotacji celowych przyznanych gminie - podobnie jak upoważniony do wprowadzenia zmian w budżecie zarząd gminy.

W nawiązaniu do powyższych rozważań przedstawiono możliwości otrzymania dotacji z budżetu państwa do budżetu gminy, wskazane w ustawach od maja 1990 roku:

  1. Dotacje przysługujące gminie w wysokości nie pobranych kwot z tytułu ulg i zwolnień określonych w ustawie z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 roku Nr 94, poz. 431 z późń. zm.), ustawie z dnia 28 września 1991 roku o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 z późn. zm.);
  2. Dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych gminy;
  3. Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej zlecone gminie oraz dotacje celowe na inne zadania zlecone gminie ustawami.

Ad I. Dotacje z budżetu państwa przysługujące gminie, czyli rekompensaty z tytułu ubytku dochodów własnych

  1. Dotacje przysługujące gminie w wysokości nie pobranych kwot z tytu-łu ulg i zwolnień, określonych w ustawie z dnia 15 listopada 1984 ro-ku o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431, zmiany: 1994 rok Nr 1, poz. 3; 1996 r. Nr 91, poz. 409):
    • z art. 12 ust. 1 pkty 4, 5 i 6 z tytułu:
      • gruntów, lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, nabytych w drodze kupna na utworzenie nowego lub powiększenie już istniejącego gospodarstwa do powierzchni nie przekraczającej 100 ha, oraz gruntów Państwowego Funduszu Ziemi i Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, objętych w trwałe zagospodarowanie w celu utworzenia nowego gospodarstwa lub powiększenia gospodarstwa już istniejącego do powierzchni nie przekraczającej 100 ha - na okres 5 lat (pkt 4),
      • gruntów powstałych z zagospodarowania nieużytków - na okres 5 lat, licząc od roku następnego po zakończeniu zagospodarowania (pkt 5),
      • gruntów otrzymanych w drodze wymiany lub scalenia - na 1 rok na-stępujący po roku, w którym dokonano wymiany lub scalenia grun-tów (pkt 6);
    • z art. 12 ust. 3 z tytułu obniżenia podatku rolnego po upływie okresu zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 punkty 4, 5, 6, stosuje się ulgę w podatku rolnym, polegającą na obniżeniu podatku w pierwszym roku o 75% i w drugim roku o 50%;
    • z art. 13 ust. 1, art. 13 "a" ust. 1 i 2, art. 13 "b" ust. 1 i art. 13 "c" z tytu-łu:
      • przyznania podatnikom podatku rolnego przysługującej ulgi inwestycyjnej z tytułu wydatków poniesionych na: budowę lub modernizację budynków inwentarskich oraz obiektów służących ochronie środo-wiska, zakup i zainstalowanie deszczowni, urządzeń melioracyjnych i urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę, urządzeń do wykorzystania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii (wiatru, biogazu, słońca, spadku wód) /art. 13 ust.1/,
      • przyznania ulgi żołnierskiej przy opodatkowaniu gospodarstw rolnych dla:
        • żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową lub długo-trwałe przeszkolenie wojskowe,
        • osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej w formie skoszarowanej,
        prowadzących te gospodarstwa rolne bezpośrednio przed powoła-niem do służby; stosuje się ulgę w podatku rolnym w wysokości 60%. Przy opodatkowaniu gospodarstw rolnych członków rodzin osób, które bezpośrednio przed powołaniem do służby pracowały w tych gospodarstwach, zamieszkiwały tam i nie osiągały przychodów z innych źródeł, stosuje się ulgę w podatku rolnym w wysokości 40%. Od dnia 1 stycznia 1997 roku ulgi te stosuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba została powołana do odbycia służby wojskowej, do końca miesiąca, w któ-rym nastąpiło zwolnienie z tej służby /art. 13 "a"/,
      • obniżenia podatku rolnego dla gruntów położonych na terenach podgórskich i górskich. Podatek rolny od gruntów położonych na terenach podgórskich i górskich obniża się o 30% dla gruntów klas I, II, IIIa, III, i IIIb, a o 60% dla gruntów klas IVa, IV, IVb. Za miej-scowości położone na terenach podgórskich i górskich uważa się miejscowości, w których co najmniej 50% użytków rolnych jest położonych powyżej 350 m nad poziomem morza /art. 13 "b"/,
      • przyznania ulgi z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej. W razie wy-stąpienia klęski żywiołowej, która spowodowała istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie, przyznaje się podatnikom ulgi w podatku rolnym przez zaniechanie jego ustalenia albo poboru w całości lub w części, w wysokości zależnej od rozmiarów strat spowodowanych klęską w gospodarstwie rolnym. Przy przyznawaniu ulg i ustalaniu ich wy-sokości uwzględnia się wysokość otrzymanego odszkodowania z ty-tułu ubezpieczenia ustawowego. Ulgę przyznaje się za rok podatko-wy, w którym klęska miała miejsce, zaś jeżeli klęska miała miejsce po zapłaceniu podatku za dany rok, ulgę stosuje się w następnym roku podatkowym /art. 13 "c"/.

      Zwolnienia i ulgi podatkowe, określone w art. 12 ust. 1 punkty 1 i 2 oraz w art. 13 "b", stosuje się z urzędu, przy ustalaniu podatku rolnego na dany rok podatkowy, a pozostałe zwolnienia i ulgi podatkowe przyznaje, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent) na wniosek podatnika.

      W przypadku zbiegu prawa do zwolnień i ulg z różnych tytułów, przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na dany rok podatkowy w pierwszej kolejności stosuje się ulgi określone w art. 13 "b", a następnie w art. 12, w art. 13 "a" i w art. 13. Podstawę obliczenia ulgi z danego tytułu stanowi należny podatek po zastosowaniu ulgi z tytułu poprzedzającego.

  2. Dotacje przysługujące gminie z tytułu zwolnienia od podatku leśnego z artykułu 62 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444, z 1992 roku Nr 21, poz. 85, Nr 54, poz. 254; z 1994 r. Nr 1, poz. 3, Nr 127, poz. 627 i Nr 147, poz. 713): zwalnia się od podatku leśnego lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat, wchodzące w skład rezerwatów przyrody i parków narodowych, sta-nowiących lasy ochronne, wpisane do rejestru zabytków.

    Skutki ulg i zwolnień ustawowych w danym roku powinny być zgodne z rejestrem wymiarowym, rejestrem przypisów i odpisów. Dotacje przy-sługujące gminie w wysokości nie pobranych kwot z tytułu ulg i zwolnień określonych w ustawie z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 roku Nr 94, poz. 431 z późn. zm.), ustawie z dnia 28 września 1991 roku o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 z późn. zm.) są przeznaczane na zadania własne gminy ujęte w budżecie gminy.

Ad. II. Dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych gminy

  1. Z budżetu państwa mogą być udzielane dotacje celowe na dofinanso-wanie następujących zadań własnych gminy:
    • inwestycji realizowanych przez gminy
    • zadań z zakresu pomocy społecznej
    • wypłaty dodatków mieszkaniowych.

    Ad. inwestycje realizowane przez gminy

    Inwestycje realizowane przez gminy jako zadania własne w zakresie:

    • inwestycji infrastrukturalnych realizowanych w systemie robót publicz-nych, jako zadania własne gmin, w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem strukturalnym, ujętych w ustawie budżetowej na 1995 rok oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 maja 1995 roku w spra-wie trybu składania wniosków i zasad przyznawania dotacji z budżetu państwa na 1995 rok na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych realizowanych w systemie robót publicznych, jako zadania własne gmin w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz. U. Nr 59, poz. 308). Zgodnie z § 7 w/w rozporządzenia właściwi wojewo-dowie kontrolują prawidłowość wykorzystania dotacji przekazanych na finansowanie inwestycji infrastrukturalnych oraz przestrzeganie przez wnioskodawców obowiązku zwrotu dotacji;
    • dofinansowania nakładów inwestycyjnych w gminie na zbiorowe zaopa-trzenie wsi w wodę, kanalizację wsi, oczyszczalnie ścieków na podsta-wie art. 19 "a" ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 roku Prawo budże-towe (Dz. U. z 1993 roku Nr 72, poz. 344 z późn. zm.) w związku z art. 21 ustawy budżetowej na rok 1995 (Dz. U. z 1995 roku Nr 27, poz. 141 i 142) ujętych w rozdziale 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Go-spodarki Żywnościowej z dnia 21 lipca 1995 roku w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udzie-lania w 1995 roku (Dz. U. Nr 93, poz. 464);
    • przygotowania gruntów przeznaczonych pod budownictwo mieszkanio-we z ustawy z dnia 1 marca 1996 roku o udzieleniu dotacji celowej z budżetu państwa (Dz. U. Nr 44, poz. 190);
    • dofinansowania inwestycji określonych w regionalnych programach re-strukturyzacyjnych ujętych w ustawie budżetowej na 1995 rok z dnia 30 grudnia 1994 roku (Dz. U. z 1995 r. Nr 27, poz. 141 i 142) art. 19, ust. 2 oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 maja 1995 roku w sprawie trybu składania wniosków oraz zasad przyznawania dotacji z budżetu państwa na 1995 rok na dofinansowanie inwestycji określo-nych w regionalnych programach restrukturyzacyjnych (Dz. U. Nr 58, poz. 300). Zgodnie z § 6 w/w rozporządzenia właściwi wojewodowie kontrolują prawidłowość wykorzystania dotacji celowych przekazanych wnioskodawcom oraz przestrzeganie przez wnioskodawców obowiązku zwrotu dotacji.

    Gmina otrzymująca dotację celową na dofinansowanie inwestycji jest zobowiązana do złożenia odpowiednio wojewodzie lub innemu wła-ściwemu organowi administracji rządowej informacji w ciągu 30 dni po zakończeniu roku budżetowego, zawierającej:

    • wykaz inwestycji realizowanych z udziałem dotacji,
    • wartości kosztorysowe tych inwestycji oraz terminy rozpoczęcia i pla-nowanego zakończenia, a także kwoty dotacji i kwoty środków z budże-tu gminy przekazane w ciągu roku na rachunek finansowania poszcze-gólnych inwestycji.

    Łączna kwota dotacji celowych, z rezerwy i innych dotacji z budżetu państwa na dofinansowanie inwestycji będącej zadaniem własnym gminy nie może przekroczyć kwoty ustalonej według zasad określonych w art. 21 ustawy o finansowaniu gmin.

    Gmina, która nie przeznaczy w danym roku na finansowanie doto-wanej inwestycji środków z budżetu gminy w pełnej kwocie wymaganej na podstawie ustawy o finansowaniu gmin, jest zobowiązana do zwrotu dotacji, w części proporcjonalnej do poniesionych wydatków, przyznanej w danym roku na dochody budżetu państwa w terminie uzgodnionym z wojewodą, nie później jednak, niż do końca roku następującego po roku, w którym otrzymała dotację.

    Ad. zadania z zakresu pomocy społecznej

    Zadania z zakresu pomocy społecznej z ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (jednolity tekst Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 z późn. zm.). Ustawa wprowadza podział zadań na zadania własne gminy i zadania zlecone gminom. Ustawa nakłada obowiązek wykonywania zadań w zakresie pomocy społecznej, wskazując, że spo-czywa on na gminie. Innym ważnym zadaniem pomocy społecznej jest utrzymanie i rozbudowa infrastruktury socjalnej, domów pomocy spo-łecznej i innych placówek opiekuńczych. Kryteria, komu powinna być przyznana pomoc społeczna, określa ustawa.

    Ustawa formułuje klucz oraz zasady, które pracownik socjalny powi-nien brać pod uwagę przy przyznawaniu świadczeń pieniężnych z po-mocy społecznej. Określają one podmiotowy zakres, kto może otrzymać pomoc w postaci świadczeń pieniężnych oraz kryterium dochodowe, czyli minimum socjalnego; dla potrzeb ustawy przyjęto kryterium dochodu poniżej najniższej emerytury. Decyzje w formie pisemnej o przyznawaniu lub odmowie przyznawania takiego świadczenia wydaje kierownik Gmin-nego Ośrodka Pomocy Społecznej w oparciu o ustawę i przeprowadzony wywiad środowiskowy.

    Ad. wypłaty dodatków mieszkaniowych

    Wypłaty dodatków mieszkaniowych z ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 59 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 1996 roku w sprawie wytycznych realizacji budżetu państwa w 1996 roku w zakresie dotacji dla gmin na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 91, poz. 411).

    Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samo-rządowej jest zadaniem własnym gminy, zgodnie z art. 4 ustawy. Wypła-ta dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy. Gminy uzy-skują dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadania własnego w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej, zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy. Ustawa określa kryteria, komu przysługuje dodatek mieszkaniowy, zasady i tryb ustalania oraz przekazywania gminom z budżetu państwa dotacji celowych na dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych.

    Wojewoda przyznaje gminom dotacje celowe w granicach kwot okre-ślonych na ten cel w budżecie wojewody, proporcjonalnie do kwot wynika-jących z wniosków gmin. Gmina przedstawia wojewodzie, do końca mie-siąca następującego po danym kwartale, kwartalne rozliczenie dotacji, a rozliczenie dotacji za dany rok do końca stycznia następnego roku. Nadpłata dotacji w kwartale może być zaliczona na poczet dotacji na-leżnej w kwartale następnym, z wyjątkiem nadpłaty dotacji za dany rok, która podlega przekazaniu na rachunek właściwego urzędu wojewódz-kiego, w ciągu 7 dni po upływie terminu określonego w ust.1 ustawy.
     

  2. Dotacje celowe w celu zagospodarowania nieruchomości Skarbu Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej. Są to nieruchomo-ści, o których mowa w ustawie z dnia 10 czerwca 1994 roku o zago-spodarowaniu nieruchomości Skarbu Państwa przejętych od wojsk Federacji Rosyjskiej (Dz. U. Nr 79, poz. 363) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1996 roku w sprawie trybu składania wniosków i szczegółowych zasad przyznawania dotacji z rezerwy ce-lowej budżetu państwa na 1996 rok na dofinansowanie zadań wynika-jących ze Strategicznego Programu Rządowego "Zagospodarowanie mienia przejętego od wojsk Federacji Rosyjskiej" (Dz. U. Nr 70, poz. 333) - łączna wysokość dotacji nie może przekroczyć 75% wartości kosztorysowej inwestycji.
  3. Dotacje celowe na zadania własne, przeznaczone na dofinansowanie zajęć pozalekcyjnych, w tym sportowych dla uczniów szkół podsta-wowych. Dotacje udzielane są przez kuratorów oświaty, zgodnie z art.16 ustawy budżetowej na 1996 rok.

Ad. III. Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej zlecone gminie oraz dotacje celowe na inne zadania zlecone gminie ustawami:

  1. z ustawy z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.) w zakresie prowadzenia zakła-dów opieki zdrowotnej, wykonywane jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 8 ust. 1 ustawy);
  2. z ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (jednolity tekst Dz. U. z 1993 roku Nr 13, poz. 60 z późn. zm.) jako zadanie zlecone w zakresie:
    • przyznawania i wypłacania zasiłków stałych, renty socjalnej oraz przysługujących do nich dodatków i świadczeń (artykuły 27-30 ustawy),
    • przyznawania i wypłacania zasiłków okresowych (art. 31 ustawy),
    • przyznawania i wypłacania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 32, ust. 4 ustawy),
    • przyznawania zasiłku celowego w formie biletu kredytowego (art. 32, ust. 5 ustawy),
    • innych zadań, wynikających z rządowych programów pomocy społecznej, mających na celu ochronę poziomu życia osób i rodzin,
    • utworzenia i utrzymania ośrodka pomocy społecznej i zapewnienia środków na wynagrodzenie pracowników realizujących zadania z zakresu pomocy społecznej;
  3. z ustawy z dnia 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 paź-dziernika 1993 roku w sprawie określenia zakresu i form oraz trybu udzielenia kobietom w ciąży oraz wychowującym dziecko pomocy w zakresie opieki socjalnej i prawnej (Dz. U. Nr 97, poz. 441). Kryteria oraz szczegółowe zasady i tryb wypłaty w zakresie świadczenia dla kobiety w ciąży lub wychowującej dziecko, spełniającej kryterium do-chodowe określone w art. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 roku Nr 13, poz. 60), określa ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Koszty pomocy udzielonej osobie uprawnionej ponosi budżet państwa w ramach zadań administracji rządowej powierzonych gminom na podstawie porozumienia w trybie ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst Dz. U. z 1996 roku Nr 13, poz. 74 z późn. zm.);
  4. z ustawy z dnia 1 grudnia 1994 roku o zasiłkach rodzinnych i pielę-gnacyjnych (Dz. U. z 1995 roku Nr 4, poz. 17 z późn. zm). Kryteria przyznawania, komu przysługuje zasiłek rodzinny, określają artykuły 1-13 ustawy, natomiast artykuły 14-33 ustawy określają kryteria przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych. Kryteria oraz szczegółowe zasady i tryb wypłaty zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (art. 34 ustawy) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 marca 1995 roku w sprawie szczegółowych zasad finansowania wydatków na zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 41, poz. 213 z późn. zm.). Zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne są finansowane z budżetu państwa zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy. Wojewodowie przekazują gminom środki w formie dotacji celowej na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej w terminach, zapewniających bieżącą wypłatę zasiłków zgodnie z postanowieniamii § 4 rozporządzenia. Gminy rozliczają się i zwracają nie wykorzystaną w roku budżetowym dotację celową na wypłatę zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych w terminie, określonym w § 43 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1991 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu wykonywania budżetu państwa (Dz. U. Nr 76, poz. 333 z późn. zm.);
  5. z ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm.). Budowa, modernizacja, utrzymanie i ochro-na dróg wojewódzkich mogą być przekazywane organom gminy jako zadania zlecone (art. 23 ust. 2 "a" ustawy);
  6. z ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz. U. z 1992 roku Nr 4, poz. 16 z późn. zm.). Terenowymi organami obrony cywilnej są wojewodowie oraz wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast) jako szefowie obrony cywilnej województw oraz gmin. Wojewodowie lub burmistrzowie (prezydenci miast) wykonują zadania szefa obrony cywilnej gmin jako zadania zlecone gminom z zakresu administracji rządowej.

    Do zakresu działań szefów obrony cywilnej należy kierowanie oraz koordynowanie i realizacja przedsięwzięć obrony cywilnej (art. 17 ust. 6 i 7 ustawy):

    • organizowanie wykonywania zadań w ramach powszechnego obowiąz-ku obrony (art. 18 ust. 4),
    • przeprowadzanie czynności związanych z wykonywaniem powszechne-go obowiązku obrony oraz współdziałanie w zakresie administrowania rezerwami osobowymi z organami wojskowymi (art. 25 ust. 1),
    • wezwanie poborowego do stawienia się przed komisją lekarską z rów-noczesnym wezwaniem do stawienia się przed komisją poborową (art. 27 ust. 2),
    • nakładanie grzywny w celu przymuszenia albo zarządzenie przymusowego doprowadzenia poborowego przez policję do komisji lekarskiej w razie niestawienia się poborowego przed tą komisją (art. 27 ust. 3),
    • przeprowadzanie rejestracji przedpoborowych (art. 31 ust. 4),
    • udział w przeprowadzaniu poboru (art. 35 ust. 2),
    • wskazywanie poborowemu, korzystającemu z odroczenia zasadniczej służby wojskowej, terminu i miejsca stawienia się przed komisją pobo-rową (art. 40 ust. 2),
    • dokonywanie zameldowania osób podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej po uprzednim wymeldowaniu się ich z poprzedniego miejsca stałego zamieszkania lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące (art. 53 ust. 3),
    • orzekanie o konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny oraz osobistego prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego (art. 88 ust. 1),
    • uznawanie poborowych, którym doręczono kartę powołania do odbycia służby wojskowej, oraz żołnierzy odbywających tę służbę za jedynego żywiciela rodziny (art. 127 ust. 1),
    • przyznawanie zasiłków i opłat. Przyznane zasiłki i opłaty wypłacają wój-towie lub burmistrzowie, zasiłki te pokrywane są z budżetu państwa (art. 131-132),
    • tworzenie formacji obrony cywilnej (art.138 ust. 3),
    • nakładanie na osoby posiadające obywatelstwo polskie określonych obowiązków w ramach przygotowania do samoobrony (art. 173 ust. 2),
    • nakładanie na osoby posiadające obywatelstwo polskie obowiązku wykonywania świadczenia osobistego (art. 202 ust. 1),
    • przeznaczenie osoby do funkcji kuriera (art. 203 ust. 1),
    • nakładanie obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych (art. 219);
  7. z ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 roku Nr 10, poz. 36 z późn. zm.) w zakresie udzielania wojskowym organom emerytalnym po-mocy i informacji w sprawach świadczeń przewidzianych w ustawie oraz wydawania bezpłatnie na ich żądanie lub na wniosek osób zainteresowanych wszelkich dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości (art. 35 ustawy);
  8. z ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1995 roku Nr 86, poz. 433 z późn. zm.), w zakresie poin-formowania mieszkańców o utworzeniu strefy niebezpieczeństwa na obszarach zamieszkałych i wprowadzenia obowiązku czasowej ewa-kuacji oraz zakazu wstępu na ten obszar właściwy (art. 71 ustawy);
  9. z ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 89, poz. 415) w zakresie wprowadzenia do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego programów naczelnych, programów wojewody, gdzie warunkiem zatwierdzenia tych progra-mów jest zapewnienie środków finansowych z budżetu państwa, nie-zbędnych do realizacji zobowiązań (art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 14, art. 36 ust. 1 i 2, art. 58 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 62 ust. 1 ustawy);
  10. z ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 roku Nr 49, poz. 196 z późn. zm.) w za-kresie ustanowienia parku wiejskiego, określenia jego granic oraz sposobu wykonywania ochrony (art. 47 ust. 2 pkt 1 ustawy), a także możliwości uznania za park wiejski terenów, na których znajduje się starodrzew, stanowiących także własność osób fizycznych lub jed-nostek organizacyjnych nie będących jednostkami gospodarki uspo-łecznionej (art. 47 ust. 2 pkt 2 ustawy);
  11. z ustawy z dnia 11 maja 1994 roku - o zadaniach zleconych gminie, związanych z organizacją i prowadzeniem spisów rolnych (Dz. U. Nr 67, poz. 288) w zakresie:
    • jednorazowego przekazania wojewódzkim urzędom statystycznym aktualnej liczby gospodarstw rolnych i działek,
    • przekazywania corocznie w terminie do dnia 15 maja zmian w wy-kazach indywidualnych gospodarstw i działek rolnych.

    Zadania te gminy realizują jako zadania zlecone z zakresu admini-stracji rządowej. Zadania te są finansowane ze środków bieżących, bę-dących w dyspozycji Głównego Urzędu Statystycznego, które wojewódz-kie urzędy statystyczne przekazują gminie w terminie do dnia 31 lipca każdego roku;

  12. z ustawy z dnia 14 grudnia 1995 roku o spisie ludności i mieszkań w 1995 roku (Dz. U. Nr 2, poz. 5) jako zadania zlecone niniejszą ustawą obejmują rozdział 2 - "Organizacja spisu" i rozdział 3 - "Spis kontrolny". środki na wykonanie tych zadań przekazywane są suk-cesywnie przez Główny Urząd Statystyczny za pośrednictwem wo-jewódzkich urzędów statystycznych;
  13. z ustawy z dnia 2 lutego 1996 roku o powszechnym spisie rolnym (Dz. U. Nr 34, poz. 147). Prace związane ze spisem gminy realizują jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Prace zwią-zane z powszechnym spisem rolnym są finansowane z budżetu państwa. środki na wykonanie tych zadań są przekazywane gminie przez Główny Urząd Statystyczny za pośrednictwem urzędów staty-stycznych w terminach wyprzedzających prace o 30 dni.

Na zakończenie należy dodać, że poza określeniem "zadania zleco-ne", "zadania powierzone", można spotkać się również z określeniem dotacji na zadanie poruczone. Określenia "dotacje na zadania poruczo-ne" używa ustawa z dnia 28 marca 1933 roku o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. Nr 39, poz. 311 z późn. zm). Zgodnie z postanowie-niami ustawy o grobach i cmentarzach wojennych - groby i cmentarze wojenne pozostają pod opieką państwa. Koszty utrzymania grobów i cmentarzy wojennych ponosi Skarb Państwa, który może poruczyć gmi-nie obowiązek utrzymania grobów i cmentarzy wojennych z jednocze-snym przekazaniem odpowiednich funduszy, o ile gmina tego obowiązku nie przyjmie bezpłatnie (art. 6 ustawy). Zgodnie z postanowieniami § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 października 1936 roku, wydanego w porozumieniu z Ministrami Spraw Wojskowych i Opieki Społecznej w sprawie wykonania ustawy z dnia 28 marca 1933 roku o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. z 1936 roku Nr 85, poz. 595) wskazano, że bezpośrednie czuwanie nad stanem grobów i cmenta-rzy wojennych należy do zarządu właściwej gminy. W razie uszkodzenia grobu lub jakichkolwiek urządzeń na cmentarzu wojennym - zarząd gmi-ny obowiązany jest zawiadomić o tym wojewodę.